Ахтыылар

 
Главная
Биография
Ахтыылар
Фотогалерея
Музыка
Контакты
Карта сайта
Библиография

 

 

 

 

 

 

Аіабыт Винокуров Порфирий Васильевич. Ийэбит Винокурова Екатерина Ивановна мин олорор оіо эрдэхпинэ ±лбјтэ. Онон ±йд±±б±ппјн. Аймахпар таайбар Дьяконов Василийга иитиллибитим. Оскуолаіа киирэрбэр т±р±±бјт аіабар кэлбиппин.

Убайым Захар Москваттан ј±рэнэ сылдьан ыалдьан т±нн±н кэлбитэ, миигин ылан куоракка илдьэ киирбиттэрэ, кэргэнинээн Анастасия Иннокентьевналыын. Куоракка киирэн 7-с диэри ј±рэммитим, кэлин ыалдьан балыы»анан сылдьан ј±рэммэтэіим.

Захардаахха олорор кэммэр Супружин Василий Алек., Гран Григорян уонна да атыттар сылдьаллара. Ырыа»ыттар: Анастасия Лыткина, Анна Егорова, Дария Барашкова, Лев Попов кэлэн ырыа ј±рэтэн бараллара. Захар сайын дойдутугар тахсан сайылаан сынньанан «Хойоіо» диэн сайылыкка олорон аіатыгар к±м±л±»±р±, бултуурун с±бјлјјрэ.

Оіо эрдэхпинэ айан сиргэ иитиллибит буолан убайым Захар оіо саа»ын ±йд±±б±ппјн. Кэлин бииргэ алты»ан олорон билэрбинэн убайым сайаіас, эйэіэс, дьоЅЅо јтј± сы»ыаннаах, ј±рэн-к±т±н кэпсэтэр идэлээіэ.

Би»иги бииргэ т±р±±бјт ј»ј±бјт, биир ийэттэн: Захар, Василий, мин. би»игини ј±рэтэн сјбэлээн, к±м±л±»±н кэлбитэ.

... Аіабыт Порфирий Васильевич оіо саа»ыттан сылгыга јлэлээбит ки»и. Хара да јлэттэн чаіыйбат, оттоон, мастаан јлэлээн би»игини улаатыннарбыта. Онон би»иэхэ эмиэ ирдэбиллээх этэ јлэіэ, дьиэ ис-тас јлэтигэр. Биир убайым Василий сылгы»ыт идэтин ылбыта.

Аіабыт саа»ыран баран Сивцева Варвара Ивановнаны кэргэн ылан олоіун бјтэ»ик кјнјгэр диэри бииргэ олорбута.

 

Захар Винокуров бииргэ т±р±±бјт балта Мария Порфириевна ахтыыта

28.03.2006.

Би»иги 1956 сыл сайын "Тумул" диэн сайылыкка З.П.Винокуровы кытта сайылаабыппыт. Кинилэр Мэппиилэй уонна Балбаара би»игини кытта сайылаабыттара. Онно Захар уонна балта Маша бииргэ сайылаабыттара. Захар куораттан икки кыы»ынаан Зоелыын уонна Танялыын тахса сылдьыбыттара. Кэргэнэ Анастасия ј±рэххэ сылдьара. Мин оіолорум кыралар этэ. Арай улахан уолум Володя алталаах-сэттэлээх уол Танялааіы кытта бииргэ оонньуура. Ол кы»ын Захар куоракка киирэн ыалдьан ±лбјт этэ. Кыстыктарыгар "Хаар Балаіан" диэЅЅэ киирэллэригэр Машаны «убайыЅ ±лл±» диэн ыЅыран баартара.

Александра уонна Ба»ылай Эверстовтар уоллаах эбиттэр. 6-4-3-2-х уолаттардаах этим диир Александра. ТаЅастарын-саптарын, чылыгырыайкаларыгар, ыстааннарыгар, ырбаахыларыгар тиийэ Александра бэйэтэ тигэн таЅыннарар эбит. Ба»ылай балаіан ыйыгар Т±Ѕјлјттэн са»ыл ферматын сэбиэдиссэйин ј±рэіин бјтэрэн кэлбитэ уонна дойдуга Аппааныга к±»±Ѕ киирбиттэр. 195 сыл саас са»ыл ферматыгар «Хобороос сайылыга» диэн сиргэ тахсыбыппыт. Са»ыл уйатын совхоз јлэ»иттэрин кытта Ба»ылай бэйэтэ са»ыл олбуорун, килиэккэтин туттарбыта уонна Верхоянскайтан 10-20-чэ са»ылы к±л±нн±н аіалбыта. Винокуров Ба»ылайдааіы (Мэник) ыаллыы олорбуппут. Оіолорбут бииргэ оонньуур, киирэ-тахса сылдьар этилэр. Оіолорбут бииргэ ј±скээбиттэрэ.

Захар ыары»ах буолан с±п-с±п сытынан кэби»эрэ. ¬тј± кјнјгэр тыаны кэрийэрэ, бултуурун с±бјлјјрэ. Кус к±р±рјгэр Володяны баты»ыннара сылдьара. Володя уол оіо буолан с±бјлээн доіор буолан илдьэ сылдьара.

 

Шамаева Александра Спиридоновна (Эверстова) Са»ыл Бааска

27.03.2006.

Би»иги I-й Хомустаах Партизан б±»ј±лэгэр олорор этибит. «Хаабына» алаа»ыттан к±»±н киирбиппит. Мин 5-дуу 6-лаах саастаахпар 1954 сыллаахха биирдэ Искра диэн сиртэн Мэппиилэй диэн ааттаах аймахпыт оіонньор кэлбитин ±йдјјбјн. Кини у»ун соіус уЅуохтаах, аЅар харахтаах оіонньор этэ. Биир куул толору кэ»иилээх этэ. Онно мин ±йдјјрбјнэн миэтэрэнэн таЅастар уонна кылаабынайа биир ойуулаах кинигэ баар этэ. Ынах, ыт, ыаіайа ойуулааіыттан сэрэйдэхпинэ Саха тылын букубаара бы»ыылааіа. Цветнойа суох да буоллар ойуулаах кинигэни бастакы к±рјјм этэ.

Дьонум, чуолаан аіам Дмитрий Романович Сысолятин Захардааіы эрдэттэн билэр эбиттэр. Бастаан Захар Порфириевич Сысолятиннар диэн аймахтаах ј»јбјт диэн бэйэтэ куораттан тахсан Партизантан булбут ј»ј. Онтон «Хаабынаіа» олордохпутуна эбэм Ааныс (аіам ийэтэ) ынахха кэйдэрэн куоракка балыы»аіа киирэн эппэрээссийэлэммит ј»ј. Аіам ону к±рс± ыарыылыы Дьокуускайга Захардаахха киирэн олорон куттаіа тэстибит (бука язволааіа буолуо) ону Захардаах скорайынан балыы»аіа илдьэн ±р±»јйбјттэр. Онтон аны Ааныс эбэм јтј±рэн тахсан Захардаахха олорон аіабын к±рбјт. Онно олорон Зоялаах Таняны кытта бииргэ хаартыскаіа тјспјттэрэ би»иэхэ уонна Анастасия Иннокентьевналаахха баарын кэлин к±рбјппјт. Онно олорон да, хойут да наар куораттан Зоялаах Таня аччаабыт платьелара, таЅастара би»иэхэ кэлэр этэ. Дьэ ону олус диэн маанылаан, киэргэммит саіа сананан кэтэрбит. Кэлин јксјн јчјгэйин ы»ыахтарга кэтэр этибит.

Биир чаіылхай тјбэлтэ З.П.Винокуровы к±рбјтјм буолар. Ол 0-левой дуу 1-кы дуу кылааска Партизан 7 кылаастаах оскуолатыгар ј±рэнэ сылдьарым, эдьиийбинээн Мотрена Николаевналыын (аіам ийэтин бииргэ т±р±±бјт балта). Дьонум «Хочохтой» диэн 7 км сиргэ хара са»ыл ферматыгар јлэлээн олороллоро. Арай биирдэ би»иэхэ аіам оіустаах сыаріанан кэлэн: «Куораттан Захар Порфирьевич кэргэнэ Анастасия Иннокентьевналыын кэллилэр»,-диэн тиэйэн илдьэ тахсыбыта. Оскуолаттан к±Ѕјллэтэн, дьиэіэ јлэбин ылан таіыстым. Дьонум кэпсэтэллэр бы»ыылаах, мин чуЅкуйан дьиэіэ јлэбин «чистописаниябын» толорбутунан бардым. Онуоха Захар Порфирьевич к±т±і±н ылла, сыллаата, хайіаата, оіом ј±рэхтээх эЅин диэтэ бы»ыылаах, мин кыбыстан нэ»иилэ суруйа олордум, харандаа»ынан. Арай «Ы» буукубаны сатаан суруйбакка иэдээн буолла. Сыыспыт сирбин тарбахпынан (с±мјйэбинэн салыы) тэтэрээтим чуут тэстэ сыста. Захар т±б±бјттэн имэрийдэ, кјллэ уонна миэхэ аіалбыт сумкаларыттан тугу эрэ хостоото. «Тойуом бу «резинка» диэн, манан сыы»аіын сэрэнэн сотоіун уонна јрдјгэр суруйаіын», - диэтэ. Бэйэтэ сотон јчјгэй баіайытык к±нн±р±н кэбистэ, мин ј±рјј б±і±. Онно миэхэ школьница ки»иэхэ школьнай платье, сјгэ»эр сумка, ручка, харандаас, пенал, тэтэрээт уо.д.а. сээкэй кэ»ии аіалбыттар этэ. Мин сарсыЅЅытыгар оскуолабар байан-тайан кэллим.

Кэлин Захар Порфирьевич ±лбјтјн кэннэ Анастасия Иннокентьевна студент оіолорунаан Хочохтойго «полеіа» практикаіа баран и»эн эмиэ таарыйан ааспыта, миэтэрэнэн таЅас аіалан хаалларбыта, аадыры»ын хаалларбыта. Онон Соня (Софья Дмитриевна) би»иги кинилэр Попов уулуссаіа олорор эрдэхтэриттэн Дзержинскайга олордохторуна, Каландрашвилига кэлбиттэрин да кэннэ сылдьар этибит.

Анастасия Иннокентьевна аччыгый кыы»ыгар Татьяна Захаровна Винокурова-Петроваіа олорон ±лбјтэ. Зоя Захаровна Винокурова-Алексеева билигин США-іа Бостон куоракка олороллор ј»ј. Зоя Захаровнаны бэстилиэнэйин Дьокуускайга уулуссаіа 1976 с. к±р±н а»арбытым уонна к±р± иликпин.

 

Сысолятина-Петрова Елизавета Дмитриевна

И.Е.Винокуров аатынан Аппаанытааіы

оскуола музейын салайааччыта,

Саха республика культуратын отличнига,

јрдјк категориялаах учуутал.

27.03.2006.

 

 

З.П.Винокуров ту»унан ахтыы

 

1951 сыллаахха Нам оройуонун Хатырык сэттэ кылаастаах оскуолатын бјтэрэр сааскыбыт этэ. Оскуола аннынан суол илин ±ттјгэр улахан балаіан та»ыгар к±і±р±н эрэр хонууга сытан эрэн экзамеЅЅа бэлэмнэнэрбит.

Билигин к±тјллјбјт интернакка олорорбут, утары учууталлар уопсайдара баара. Кјнјс интернаппытыгар киирэн и»эн оіолор тохтоотулар.

Учууталлар олбуордарын калиткатын а»аары тутааіыттан тутан баран паалкалаах, сиэрэй у»ун плащтаах (сонноох дуу) хатыЅыр у»ун ки»и, аспакка би»иги диэки к±р±н турар.

Оіолор кэмпозитор Захар Винокуров, Захар Винокуров дэ»истилэр. Ильин Петр диэн дьээбэлээх, элбэх тыллаах уолбут бэрт дьээбэ ырыаны ыллыы и»эрин истэн турар эбит. Би»иги кыбыстан олбуорбутугар дьылыс гынан хааллыбыт.

Дьэ ол Захар Винокуровы тыыннааіар маЅнайгы уонна бјтэ»ик к±рјјм.

Композитор Г.А.Григорян кэлээт би»игини ј±рэппитэ. Миигин армияіа ылбыттара. Икки сыл буолбутум. Ол кэмЅэ ыарыйдар да Г.А.ГригоряЅЅа ј±рэн сылдьыбыт.

Армияттан кэлээт Захар Винокуров т±р±±бјт нэ»илиэгэр ХатыЅ-Арыы библиотекарынан уонна кулуупка јлэлээбитим.

Саас, 1957 сыл. Баара эрэ 35 саастааіар З.П.Винокуров ±л±н тахсыбыта. Куораттан духовой оркестр кэлбитэ. Бары нэ»илиэктэртэн представителлэр диэннэр бааллара. Аппааны ки»итин уЅуоіар, бульдозерынан, элбэх ки»и барар гына хаары кјттэрбиттэрэ. Билигин уЅуоіун кјрј±тјттэн тиит, хатыЅ хойуутук јјммјт. Сыл хонук, 50-ча сыл аа»а оіустаіа. Захар ситэ ыллаабатах ырыатын саас ахсын кј±х сэбирдэіинэн ыллаан суугуна»а турдахтара.

Музыкальнай оскуолаіа директордыы олорон культура отделын сэбиэдиссэйэ Афанасий Андреевич Протопоповтуун сјбэлэ»эн баран музыкальнай оскуолабытыгар Захар Порфирьевич Винокуров аатын иЅэрэр ту»унан Райсовекка к±рд±»јј тј»эрбиппит.

З.П.Винокуров Дьокуускайдааіы музыкальнай оскуола маЅнайгы учуутала, директора да буолуохтаах. 1944 сыллаахха оскуола тэриллибит. Ити оскуола 50 сылыгар хо»оон суруйбутум 1994 сыллаахха.

Республиканскай музыкальнай оскуола 50 сылыгар

Кыайыы сылын иннинэ

Мас куорат эЅэринэн,

Молотов кэлэн аа»ыыта,

Олохтоммута бу оскуола.

 

Улуу Элиэнэ эбэіэ

¬рјччэлэр тиэтэйэллэр,

МаЅнайгы ытыктыыр оскуолаіа

Тыаттан ј±рэнэ киирэллэр.

 

Биэс уон сыллаах јлэіэ

Сјј»јнэн музыкант - тјмјгэ.

Саха сиригэр биир эрэ

Кыыс композитор Полина.

 

Э»иги к±мјс кынаттаргыт

Училищены аа»аллар.

Э»иги мындыр талааЅЅыт

Конкурстарга кыайаллар.

 

Саіах аспыт Захар Винокуров,

Суолун салгыыр Емельянов.

Саха ыччата сайынна,

Саха ыччата махтанна.

 

ЭЅсиэли ј±рдэ-к±тт±,

ХаллааЅЅа тиийэ уруй ыытта.

Баіа санаа - туйгуттан туйгуну

МуЅура суох улуу дьолу.

 

Бу хо»оон «Бјгјн» диэн маЅнайгы кинигэбэр баар, страницата 71.

 

Суруйда Бубякин Иван Афанасьевич-Ч±к±ч±х,

14.06.2006.

 

Захар Порфирьевич ту»унан ахтыы

 

Саха биллиилээх бастакы композитордарыттан биирдэстэрэ З.П.Винокуров Нам оройуонун ХатыЅ-Арыы нэ»илиэгин Искра б±»ј±лэгэр 1922 сыллаахха кулун тутар ый 12 кјнјгэр М±л±кјјрэп Мэппиилэй диэн дьон дьиэ кэргэттэригэр т±р±±бјтэ. Бииргэ т±р±±бјт ј»ј±лэр. Быраата Винокуров Василий Порфирьевич колхозка, совхозка у»уннук сылгы»ыттаабыта. Хаста да оройуон Чемпион бочуоттаах аатын ыла сылдьыбыта. Сахалыы олуч јчјгэйдик ыллыыра. Балта Мария Порфирьевна Аппааныга билигин бочуоттаах сынньалаЅЅа олорор. ¬с оіолоох. Оіолоро ыал буолбут бары улахан дьоннор, јлэ»иттэр. Кэргэнэ Решетников Иван Петрович. Улуус бочуоттаах ытык ки»итэ этэ, колхоз, совхоз бастакы механизатора, электригэ, кулууп самодеятельно»ын солбуллубат музыкана, баяни»а, аккордени»а этэ.

Захар Порфирьевич автобиографията «Кыталыктар кырдаллара» диэн ырыаларыгар суруллан А.Самсонов барытын ахтан турар. Онон кылгастык бэйэм Захар Порфирьевич ол суруйууга эбэн эрэ ахтабын. Кэргэнэ Анастасия Иннокентьевна Сивцева сэрии саіана Нам орто оскуолатыгар би»игини географияіа ј±рэппитэ уонна завучтуур этэ. Захарга кэргэн тахсан баран ЯГУ-га киирэн јлэлээбитэ. Икки кыыс оіолоохтор. Бастакыта консерваторияны бјтэрбит уолга кэргэн тахсан бэйэтэ эмиэ оннук ј±рэхтээх Америкаіа Калифорния куоракка олорор, јлэлиир сурахтара и»иллэрэ. Иккис кыыс Якутскайга олорор, јлэлиир этэ. Папатын юбилейыгар тахсан кулуупка нэ»илиэнньэни кытта ј±рјјлээх к±рсј»јјгэ сылдьыбыта.

Захар Винокуров 19 саа»ыгар училищены баран Хатырыкка тахсан учууталынан јлэлии сылдьыбыта. Манна учууталлыы сылдьан оскуола, нэ»илиэк общественнай олоіор активнайдык кыттан барбыта. Оскуола оіолорун музыкаіа у»уйан, оркестр тэриллэн араас конкурстарга кыттан миэстэлэ»эр буолан барбыттара. 1949 с. Райкомолга 2-с секретарынан јлэлии сылдьан эмиэ орто оскуолаіа оркестр тэрийбитэ. Захар балалайкаіа, скрипкаіа, баяЅЅа, пианинаіа олус јчјгэйдик оонньур этэ. 1944 сыллаахха Москваіа консерваторияіа ј±рэххэ барбыта. Захар Порфирьевич 1947 сыллаахха доруобуйатынан салгыы ј±рэнэрэ кыаллыбатынан дойдутугар т±ннјбјтэ. Саха театрыгар музыкаіа јлэлии сылдьан тэЅЅэ педучилищеіа ырыа, музыка учууталынан јлэлээбитэ. 1951 сылтан композитор аатын ылбыта. Музыканан айбыт ырыалара республикаіа киэЅник радионан, ха»ыатынан и»иллэн барбыттара. Варшава куоракка ыччаттар, студеннар фестиваллара буолбута. Онно А.П.Лыткина баран Саха сириттэн кыайыыны ылбыта. Олус сити»иилээхтик ыллаабыта. Артистиэн иннинэ сэрии саіана 1942 сыл сайыныгар мобилизацияіа хабыллан Аппааны Харыйалаах арыытыгар окко сайыны бы»а јлэлээн баран кј»јнјн бурдук астаа»ына бјтј±р дылы дьонун-сэргэтин с±бјлээн јлэлээн-хамсаан кы»ыары куоракка киирбитэ. Кэнники хаста да театрга к±рсјбјтјм. «Карл Маркс» совхоз самодеятельно»а сайдарыгар, кулууп јлэтэ тупсарыгар «Ансамбль песни и пляски колхоза К-Марска» ааты ыларыгар улахан командировкаланан тахсан к±м±нј оЅорбута. Ансамбль 1952-1954 сылларга республикаіа киирэн сити»иилээхтик кыттан бастакы миэстэлэри ылаттаан, тыа сирин самодеятельно»ын к±рјјгэ Москва куоракка барар чиэскэ тиксибитэ. Захар Порфирьевичка мин чааста соіустук араас наадаларга сылдьар этим. Онно кини бу саЅа ырыа суруйдум, маны јчјгэйдик ј±рэтэн ыллыы охсуЅ диэн улахан хор ырыаларын биэрэрэ. Сотору кинигэм тахсыахтаах, кинигэ таіыстаіына ки»и барыта ыллыаіа, ол иннинэ ыллааЅ диирэ. Ол курдук кини дойдутун дьонугар самодеятельно»ыгар кы»ана, тупсарыгар ис сјрэіиттэн баіарар этэ.

1955-56 сылларга спорт дворецтара суох эрдэіинэ к±Ѕјл тустуу Саха театрын сценатыгар буолар этэ. Онно Нам командатыттан киирэн ту»уннахпытына маЅнайгы эрээккэ олорон, команда кыайарыгар баіаран, ыалдьан, ы»ыыта-ха»ыыта сјрдээх буолар этэ. Ол курдук ис и»иттэн патриот этэ. Захар Порфирьевич сайынын отпускатыгар Искра б±»ј±лэктэн хоту диэки к±с аЅардаах Сјлјгэн эбэ диэн улахан алаас баар, јс ±ттјгэр тус ту»унан ааттаах Холустуоха, Тумул, Эбэ диэн сайылыктар, ортотугар икки кј±ллээх, к±т±р сјјрэр барыта тј»эн аа»ар сиригэр Тумул диэн сайылыкка сайылаан, сынньанан, сир астаан, кустаан, куобахтаан кј»јнјн куоратыгар киирэрэ. Захар Порфирьевич 1957 сыллаахха тохсунньу ый 19 кјнјгэр баара суоіа 35 саа»ыгар орто дойдуттан букатыннаахтык барбыта. К±мјс уЅуоіун дойдутугар та»ааран Эбэ кладбищетыгар аймахтарын та»ыгар јйэ саас тухары сытыарыллыбыта.

Кэрэ ки»и кэриэ»игэр аналлаах билигин Захар Порфирьевич Винокуров аатынан НамЅа уонна Аппааныга музыкальнай оскуолалар, уулуссалар бааллар.

З.П.Винокуров јтј± аата, айбыт ырыаларын саха ыччата, норуота јйэ саас тухары ыллыахтара, умнуохтара суоіа.

 

Ахтыыны суруйдум јлэ, тыыл ветерана

Улуус бочуоттаах гражданина

Иванов Д.С.

25.03.2006

 

Мин дьонум Ку»аіан Ыал алаа»ыгар олохтоох буоланнар ХатыЅ-Арыы алаа»ыгар олохтоох Винокуровтары т±рјкј бэккэ билэллэрэ. Улахан убайым Петр Афанасьевич Марков Захары кытта НамЅа бииргэ ј±рэммит. Аны сэрии иннинэ Хатырык сэттэ кылаастаах оскуолатыгар эмиэ бииргэ јлэлээбиттэр. Онно убайым, Георгий Иннокентьевич Емельянов уонна Захар Порфирьевич буоланнар оркестры уонна ырыа ансамбылын тэрийэн оройуоЅЅа аатырбыттара.

Мин Захары 1951 сыллаахха к±рбјтјм. Кини композитор Гран Григоряны та»ааран кэнсиэрбитин к±рд±рбјтэ. Григорьян саЅа кэлэ сылдьар бы»ыылааіа, кэнсиэри к±р± олорон ырыалар матыыптарын нотаіа тј»эрэн ылбыт этэ уонна кэнсиэр кэнниттэн эмиэ дьону ыллатан нотаіа тј»эрбитэ. Захар Порфирьевич самодеятельноска ансамбль суолтатын кэпсээбитэ. Мунньахтаан «Нам оройуонун Карл Маркс аатынан колхо»ун ырыатын уонна јЅкјјтјн ансаалбыла» диэн ааты ылыммыппыт. Самодеятельность бары кыттааччылара ансамбылга киирбиппит, саЅа киириэн баіалаах элбээбитэ. Олору эмиэ испии»эккэ суруйбуттара.

1952 сыллаахха бэс ыйыгар уус-уран самодеятельно»ы ±р±спјјбјлјкэ јрдјнэн маЅнайгы к±рјј буолуохтааіа. Онно бэлэмнээн Захар куораттан тахсан ырыа куру»уогун тэрийбитэ. Онно нотаны уонна биирдиилээн ырыалары уонна икки хору ј±рэппитэ. Куоракка к±рјјгэ оройуоЅЅа бастаабыт би»иги ансаамбылбыт киирэн јрдјк сыанабылы ылбыта, оччолорго кјндј баянынан наіараадаламмыта, уос номоіор киирбитэ.

1954 сыллаахха самодеятельно»ы ±р±спјјбјлјкэ јрдјнэн иккис к±рјј тјмјгјнэн бастаабыт кэлэктиип Бјтјн Арассыыйатааіы уус-уран самодеятельно»ы иккис к±рјјгэ барыахтаах этэ. Эмиэ дойдутун сјдј боторуйуота Захар Порфирьевич т±»± да ыалдьан нэ»иилэ сырыттар би»иги ансаамбылбытын хорсуннук онно ту»аайан бэлэмнээбитинэн барбыта. Куораттан Совмин солбуйааччы бэрэсэдээтэлин Ба»ылай Протодьяконовы-Кулунтайы, оччолорго култуура министерствота тэриллэр илик буолан Саха театрыттан Тарас Павлович Местниковы (култуура барыта Саха театрын салалтатынан салаллара), Саха театрын балетмейстерын Мария Жорницкаяны та»аарбыта. Мария Жорницкая Торговкиналыын саха јЅкјјлэрин ј±рэппиттэрэ. Москваттан Арассыыйа јрдјнэн к±рјјлэр девизтэрэ буолар диэн «Родина» («Широка страна моя родная») уонна «Партия наш рулевой» диэни хорга ыллатарга ыйаах кэлбит этэ. Ону Захар Порфирьевич дьаны»ан туран ј±рэппитэ. Бу ырыалар ±р±спјјбјлјкэ кэлэптииттэрин, Арассыыйа автономнай ±р±спјјбјлјкэлэрин, уобаластарын тјмјк (заключительнай) кэнсиэрдэригэр јрдјк ±р± к±т±іјллјјлээхтик дьон уйуліатын хамсатар гына Саха театрын, Союз Улахан театрын сыаналара толору киэптэнэр кыттааччылаах ылламмыттара. ©р±спјјбјлјкэіэ биллэн туран  бастаабыммыт Москуобаіа барбыппыт. Би»иги ансамбылбытыгар кыттан Саха театрыттан уонна атын оройуоннартан јчјгэй толорооччулар бассыбыттара. Би»иги «Долгунча» диэн ырыа музыкатыгар јЅкјјлээбит «Булчуппут јЅкјјтэ» јрдјк сыанабылы ылбыта, бириэмийэіэ тиксибитэ. Бу саха сириттэн кэлэктиибинэн маЅнайгы барыы этэ.

Би»иги холкуоспут самодеятельно»а ±р±спјјбјлјкэ јрдјнэн аатырыытыгар биир дойдулаахпыт Захар Винокуров ±Ѕ±т± јйэлэргэ сјппэт сјдј. Ол и»ин мин композитор Захар Винокуров т±р±±бјт кјннэрин бэлиэтээ»иннэргэ иккитэ: «¬тј± ки»ибитигэр кулууппут иннигэр ±йд±бјнньјктэ туруоруоіуЅ» диэн тыл к±т±хпјтјм да аахайыллыбата.

Захар айыліаттан бэриллибитин д±сс± јрдэтээри соіуруу баран композитор ј±рэіэр ј±рэнэн и»эн ыалдьан т±нн±н кэлбитэ. Би»иги к±рјјгэ, фестивальга киирдэхпитинэ аіыйах с±бјлјјр оіолорун Поповка баар дьиэтигэр илдьэн чэйдэтэрэ, саЅа айа сылдьар ырыаларын хайа варийаана ордугуй диэн фортепианоіа киЅинэйэ-киЅинэйэ оонньоон и»итиннэрэрэ. Ити кэмнэргэ кинини «мелодист» дииллэрэ. Онтон самодеятельнай композитор, кэлин композитор Захар Винокуров диир буолтара. Отуттан тахса бэттээхэй, ки»и сјрэіинэн киирэр ырыаларын хомуурунньуга тахсыбыта. Билигин олору булбаппыт хомолтолоох. Захар айыліаттан абыламмыт сырдык ырыалара саха омук баарын тухары ырааска угуйа ыллана туруохтара!

ЭЅсиэли эбэ хочотугар Нам улуу»ун ХатыЅ-Арыы нэ»илиэгин КэЅкэмэ јрэх диэки аріаа алаастарыттан биирдэстэригэр аатырбыт сылгы»ыт балаіаныгар иккис кэргэниттэн 1922 сыллаахха кулун тутар 12 кјнјгэр уол оіо т±р±±н, кјн сирин к±р±н аіа буолбут ки»и муЅура суох ј±рбјтэ. Ол эрэн бастакы кэргэнигэр оіо турбатах «сјрэх баастаах» буолан эмиэ да ытырыктата санаабыта. Айбыт таЅараттан туйах хатарыахсытын араЅаччылыырыгар к±рд±спјтэ, ааттаспыта. Уолун Захар диэн ааттаабыта. Айыы»ыта и»иттэіэ буолуо, уолчаан этэЅЅэ улаатан испитэ. Захар тапталлаах ийэтэ киниэхэ эбии инитин Василийы, балтын Марияны хааллартаан, сэллик ыарыыттан эдэр саа»ыгар ±л±±хт±±бјтэ.

Захар Винокуров Б±тјЅ 4 кылаастаах оскуолатын бјтэрээт ј±рэіин салгыы Намныыр. Намтан к±с аЅарын кэриЅэ баар Аппааныга олорор чугас эдьиийигэр олорон ј±рэнэр. Нам оскуолатыгар ха»ан да ј±йбэтэіин, тј»ээн баттаппатаіын - оркестры -к±р±н-истэн уйуліата у»уктубута. Горохов учуутал дьоіурдаах ј±рэнээччилэри оркестрга сјјмэрдиирэ. Онно скрипка, мандолина, гитара, балалаайка, баян курдук музыка тэриллэрэ бааллара. Захар музыка ј±рэіэр бастакы билиитин Константин Ивановичтан ылбыта уонна киниттэн мандолинаіа, гитараіа оонньуурга ј±рэммитэ. Эбии бэйэтэ скрипкаіа, баяЅЅа дьаны»ан дьарыктанара. Нам 7 кылаастаах оскуолатын бјтэрээт Захар Туймаада эбэ хотуЅЅа педагогическай училищеіа ј±рэнэр. Бу Дьокуускайдааіы педучилищеіа революция инниттэн музыкаіа иитиигэ улахан боліомто уураллара.

М.Н.Жирков музыкаіа бастакы сјрэхтэниитин бу ј±рэх кы»атыгар ылбыта. Ити јтј±кэннээх јгэс Захар Винокуров ј±рэнэр кэмигэр саліанан барбыта. Онон студент Винокуров музыкаіа дьарыгын салгыы сайыннарбыта. Ону та»ынан бэркэ ыллыыра. Педучилищеіа Захар ылларан туран дьарыктанара. Алдьархайдаах Аіа дойдуну к±мјскјјр улуу сэрии саіаланыыта училищеттан бјтэрээт Захар Порфирьевич Хатырык ситэтэ суох орто оскуолатыгар история учууталынан ананар. Эдэр учуутал улахан тэрийэр дьоіурдааіа арыллыбыта. Кини оскуола оіолоругар ырыа, хор, музыка куру»уоктарын тэрийтэлээбитэ. Хатырыкка эрэ буолбакка улууска тиийэ јчјгэй јлэлээх уонна тэрээ»иннээх биир бастыЅ комсомоле»ынан биллэрэ. Ону бэлиэтии к±р±нн±р Захар Порфирьеви»ы райкомол секретарынан ылаллар. Ити 1943 сыллаахха этэ. Комсомол кјјрээннээх јлэтин быы»ыгар Захар Порфирьевич ј±рэммит Нам орто оскуолатыгар ырыа, хор, музыка куру»уоктарын јлэлэтэр. Ити кэмЅэ Москватааіы пединститут географияіа факультетын бјтэрэн баран Нам орто оскуолатын директорынан ананан јлэлии сылдьар Сивцева Анастасия Иннокентьеваны кытта билсэр уонна эдэр дьон таптал ыарыытыгар ыллараллар.

1944 сыллаахха Захар Винокуров музыкаіа тарды»ыыта кјј»јрэн Дьокуускай куоракка М.Н.Жирков музыкальнай драмтеатрга тэрийбит симфоническай оркестрыгар иккис скрипкаіа арти»ынан ылыллар уонна кј»јн Москватааіы консерваторияіа, партия Киин Комитетыгар тиийэ туруорсан, башкирдар национальнай студияларыгар хор дирижерын факультетыгар ылыллар. Ити кј»јн МГУ география факультетын аспирантуратыгар киирбит Анастасия Иннокентьевалыын Москва куоракка олохторун холбоон ыал буолан, сэрии саіанааіы кырыымчык кэмЅэ бэйэ-бэйэлэрин сјјс-сјјстэриттэн ±й±»±н, дойду икки бастыЅ јрдјк ј±рэіин кы»атыгар кы»анан ј±рэнэллэр.

Студент Захар Винокуров консерватория общественнай политическай олоіор к±хт±±хтјк кыттара. Иккис курска сылдьан Японияіа анаан, ССРС национальнай республикаларын ту»унан биэриини саіалаабыта. Консерваторияіа ј±рэнэр кэмигэр ырыа суруйарга холонор. Буойун-поэт Николай Сергеев «Амур биэрэгэр» диэн хо»оонун «Кыым» ха»ыаттан булан Сахатын сирин ахталіаныгар с±п тјбэ»иннэрэн «Лена биэрэгэр» диэн ааттаан хо»оон тылларын бэйэтэ уларытан бастакы ырыатын айбыта. 1946 сыллаахха бастакы кыыстара Зоя т±р±±н эдэр ыал толору дьоллонуохтарын, ыар сылларга саханы амньыраппыт сэллик ыарыыта к±б±н, ј»јс курстан Захар ј±рэіин хаалларарыгар тиийбитэ. 1947 сыллаахха сайын Саха драмтеатргар музыка сэбиэдиссэйинэн ылыллан, сылтан ордук јлэлээн баран ыарыыта бэргээн Изомузейга научнай сотруднигынан к±спјтэ да, инбэлииккэ тахсан сотору уурайбыта.

1949 сыллаахха ыарыыта хаптайбытын кэннэ ј±рэммит Дьокуускайдааіы педучилищетыгар ырыа уонна музыка учууталынан ылыллыбыта. З.П.Винокуровы музыкаіа ј±рэппит учуутала, педучилище заву»а Михаил Павлович Романов музыканы ј±рэтиигэ улахан кы»амньытын уурара. Бэйэтэ олус јчјгэй тенор куоластааіа, онон студеннары ыллыырга ј±рэтэрэ, у»уйара. Куоракка баар биллэр музыка специалистарын ыЅыран јлэлэтэрэ.

1950 сыллаахха Винокуровтар Таня диэн иккис кыыстаммыттара.

М.Н.Жирков ±лбјтјн кэннэ 1951 сылтан Винокуров саха музыкатыгар јлэлииргэ соіотох хаалбытын дьэЅкэтик ±йд±±н, ити ыар соругу ыары»ах санныгар сјгэн, ырыа суруйуутун кјј»јрдјбјтэ. Киниэхэ 1953 с. Дьокуускайга јлэлиир композитор Г.А.Григорян сјбэ-ама ±ттјнэн кјјс-к±м± буолбута. 1954 с. бјтјјтјгэр ыарыыта эмиэ к±б±н педучилищеттан уурайбыта уонна муздрамтеатрга музыка салаатын сэбиэдиссэйинэн јлэлээн и»эн 1955 сыл кј»јн Г.А.Григорян музыка училищетыгар теория уонна композиция отделениятын астарбытыгар композицияіа ј±рэнэ киирэр. Ити кј»јн Г.А.Григорян редакциялаан «Дьол-ј±рјј ырыалара» диэн 5000 тиражтаах ырыанньык та»аартарар. Ырыанньыкка темаларынан киэЅник хабыллан 47 ырыа киирбитэ. Эмиэ бу кэмЅэ Варшаваіа буолбут аан дойду ыччаттарын уонна студеннарын фестивалыгар Анастасия Лыткина, З.П.Винокуров ити фестивальга анаан поэт Семен Даниловтыын суруйбут «Эіэрдэ ырыата» уонна «Лена биэрэгэр» ырыаларын ±р± кјјрјјлээхтик толорбута. Лыткина фестивальга барыыта маннык буолбута: Саха сиринээіи искусство салалтата маЅнай кими ыытыан билбэтэх. Ону Москваттан модьуйаннар Лыткинаны бэрт су»аллык тэрийэннэр ыыппыттара. Москва консерваториятын и»инэн сјјмэрдээ»ин бастакы тјмј»эіин (туурун) куоттаран тиийбит. Ыраах у»ук хоту сиртэн кэлбит диэн, иккис тј»јмэххэ бы»а киллэрбиттэр. Комиссия ырыалары уонна ырыа»ыты олус с±бјлээн ј»јс тј»јмэіи а»арбыттара уонна студеннарыгар билси»иннэрэр јрдјк эппиэттинэ»и сјкпјтэ.

Захар Винокуров М.Н.Жиркову солбуйан, айар јлэтин саліаан, ирэ-хоро јлэлээн и»эн, сэллик ыарыыта букатыннаахтык бы»а сиэн, 1957 сыл јјнјјтјгэр тохсунньу 17 кјнјгэр, икки кыра саастаах кыргыттарын, кэргэнин ЭЅсиэли эбэ хочотунуу киэЅ дэлэгэй иэйиилээх ырыаларын хаалларан, 35 саа»ын ситэ туолбакка, эдэригэр олохтон туораабыта. Ол эрээри кини айан хаалларбыт бастыЅ ырыалара кјн бјгјнјгэр диэри ылланаллар, ыллана туруохтара.

Hosted by uCoz